
ถาม-ตอบ หลักสายโลหิต กับหลักดินแดน ต่างกันยังไง
- J. Kanji
- 10 views

หลักสายโลหิต กับหลักดินแดน ต่างกันยังไง เป็นคำถามที่หลายคนสงสัย เมื่อพูดถึงเรื่องสัญชาติไทย เพราะการได้สัญชาติ ไม่ได้ขึ้นอยู่แค่สถานที่เกิด แต่ยังเกี่ยวข้องกับสัญชาติ และสถานะของพ่อแม่ด้วย โดยทั้งสองหลักนี้ เป็นแนวทางสำคัญ ที่กฎหมายใช้พิจารณาว่า ใครมีสิทธิได้สัญชาติไทยตั้งแต่เกิด
หลักสายโลหิตพิจารณาจาก สัญชาติของพ่อหรือแม่ หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเป็นคนไทย เด็กมีสิทธิได้สัญชาติไทยโดยการเกิด ไม่ว่าจะเกิดใน หรือนอกประเทศไทย ส่วนหลักดินแดน พิจารณาจากสถานที่เกิด แต่ต้องตรวจสอบสถานะ ของพ่อแม่ร่วมด้วย
หลักสายโลหิตหมายถึง การได้รับสัญชาติตามพ่อหรือแม่ กฎหมายไทยกำหนดว่า ผู้ที่เกิดโดยมีพ่อหรือแม่ เป็นผู้มีสัญชาติไทย ย่อมได้สัญชาติไทยโดยการเกิด แม้เด็กจะเกิด และอาศัยอยู่ในต่างประเทศก็ตาม โดยหลักนี้เน้นความสัมพันธ์ทางสายเลือดเป็นสำคัญ มากกว่าสถานที่เกิด
หลักดินแดน คือการพิจารณาสัญชาติ จากการเกิดภายในอาณาเขตของประเทศ สำหรับประเทศไทย ผู้ที่เกิดในราชอาณาจักร อาจได้สัญชาติไทยโดยการเกิด แต่ไม่ได้ครอบคลุมเด็กทุกคน เพราะกฎหมายกำหนดข้อยกเว้น เกี่ยวกับสถานะของพ่อแม่เอาไว้ (12 พฤศจิกายน 2018) [1]
ไม่ได้ทุกคน หากพ่อและแม่เป็นคนต่างด้าว ต้องดูว่าขณะเด็กเกิด พ่อหรือแม่มีสิทธิอยู่อาศัยในประเทศไทยประเภทใด เช่น ได้รับอนุญาตให้อยู่เพียงชั่วคราว ได้รับการผ่อนผันเป็นกรณีพิเศษ หรือเข้าเมืองโดยไม่ได้รับอนุญาต เด็กอาจไม่ได้สัญชาติไทยโดยอัตโนมัติ แม้จะเกิดในไทย
ข้อมูลจาก UNHCR ระบุว่า ประเทศไทย มีบุคคลไร้รัฐไร้สัญชาติกว่า 480,000 คน ซึ่งส่วนหนึ่งเป็นเด็กที่เกิดในประเทศไทย แต่ยังไม่ได้รับสัญชาติไทย สะท้อนให้เห็นว่า การเกิดในไทยเพียงอย่างเดียว ไม่เพียงพอที่จะได้รับสัญชาติไทย โดยอัตโนมัติ (2001-2026) [2]
โดยหลักแล้วได้ เพราะเป็นการได้รับสัญชาติ ผ่านหลักสายโลหิต สถานที่เกิดจึงไม่ใช่ปัญหาหลัก แต่ครอบครัวต้องนำหลักฐานการเกิด และเอกสารของพ่อหรือแม่ที่เป็นคนไทย ไปแจ้งเกิดกับสถานเอกอัครราชทูต หรือสถานกงสุลไทย ทั้งนี้การแจ้งเกิดให้ถูกต้อง จะช่วยให้เด็กได้รับเอกสารยืนยัน สัญชาติไทยอย่างครบถ้วน
เด็กยังอาจมีสิทธิได้สัญชาติไทย หากสามารถพิสูจน์ได้ว่า ชายสัญชาติไทย เป็นพ่อของเด็กจริง โดยอาจใช้เอกสารรับรองบุตร คำพิพากษาของศาล หรือหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ เช่น ผลตรวจดีเอ็นเอ ตามข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี ซึ่งขั้นตอนการพิสูจน์ความเป็นบิดา อาจต้องดำเนินการ ตามกระบวนการทางกฎหมายเพิ่มเติม
ไม่จำเป็นเสมอไป เพราะสูติบัตรเป็นหลักฐานรับรองการเกิด ส่วนการมีสัญชาติไทย ต้องพิจารณาตามกฎหมายสัญชาติ และข้อมูลของพ่อแม่ประกอบ เด็กต่างชาติที่เกิดในไทย จึงสามารถมีสูติบัตร หรือเอกสารรับรองการเกิดได้ แต่ไม่ได้หมายความว่า จะมีสัญชาติไทยโดยอัตโนมัติ
การนำชื่อชายไทย มารับรองว่าเป็นพ่อของเด็ก อาจทำให้ดูเหมือนว่า เด็กมีสิทธิได้สัญชาติไทย ตามหลักสายโลหิต นี่จึงเป็นหนึ่งในเหตุผลว่า ทำไมต่างชาติ ถึงสวมสัญชาติไทย แต่หากความสัมพันธ์ระหว่างพ่อกับเด็ก ไม่เป็นความจริง เจ้าหน้าที่สามารถตรวจสอบเอกสาร พยาน และหลักฐานทางวิทยาศาสตร์เพิ่มเติมได้
บางกรณีสามารถยื่นคำขอ มีสัญชาติไทยภายหลังได้ เช่น บุตรของคนต่างด้าว ที่เกิดในประเทศไทย และมีคุณสมบัติตามหลักเกณฑ์ ที่กฎหมายกำหนด อย่างไรก็ตาม การได้รับสัญชาติ ไม่ได้เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ แต่ต้องยื่นเอกสาร และผ่านการพิจารณา จากหน่วยงานที่รับผิดชอบ

หลักสายโลหิตพิจารณาจาก สัญชาติของพ่อหรือแม่ เด็กที่มีพ่อหรือแม่เป็นคนไทย จึงอาจได้สัญชาติไทย แม้เกิดต่างประเทศ ส่วนหลักดินแดน พิจารณาจากการเกิดในไทย ร่วมกับสถานะของพ่อแม่ และข้อยกเว้นตามกฎหมาย ดังนั้นการเกิดในไทย หรือมีสูติบัตรไทย ยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันสัญชาติไทย